Art Box portal //

Nova tematska izložba Muzeja afričke umetnosti posvećena živopisnim industrijskim tkaninama iz istočne Afrike Кanga – tkanine koje govore otvorena je u četvrtak, 12. decembra u Muzeju afričke umetnosti (MAU). Autorka izložbe, koja se može pogledati do 12. marta 2025. godine, jeste Aleksandra Prodanović Bojović.

Dr Marija Aleksić, direktorka Muzeja afričke umetnosti, na otvaranju izložbe rekla je da će ova izložba posetioce odvesti u svet živopisnih tkanina koje su postale prepoznatljiv deo svakodnevnog života žena u Кeniji, Tanzaniji i Ugandi. Ona je istakla da kange nisu samo tekstilni proizvodi već snažni simboli emancipacije žena i robova na Svahili obali. Tokom 20. veka, kanga tkanine postaju značajno sredstvo političkih i propagandnih aktivnosti, zahvaljujući svojoj prepoznatljivosti i dostupnosti široj populaciji. Preko njih su se prenosile poruke koje su uticale na oblikovanje javnog mnjenja i pokretale društvene i političke promene, ne samo u lokalnim zajednicama već i na globalnom nivou.

„Uključujući različite likovne motive, boje i natpise ove tkanine služe kao medijatori kulturnih vrednosti. Poslovice, mudrosti ili stihovi koji se nalaze na kangama često sadrže važne poruke, savete o životu, ljubavi i poštovanju. To je bio način na koji su žene, naročito one u tradicionalnijim zajednicama, mogle da izraze svoje stavove uprkos tzv. kulturi ćutanja i ograničenoj slobodi govora. Danas, kange nisu samo deo svakodnevnog života, već su postale simboli modernog afričkog identiteta, inspirišući i savremene umetnike i modne dizajnere,” zaključila je na otvaranju izložbe Marija Aleksić.

Aleksandra Prodanović Bojović, viša kustoskinja muzeja i autorka izložbe, istakla je da su kanga tkanine karakteristične za područje istočne Afrike gde su zastupljene u odevanju žena već 150 godina. Ona je napomenula da je ova izložba rezultat istraživačkog projekta koji je započet 2021. godine i terenskog boravka u Tanzaniji krajem septembra ove godine. Tokom rada na izložbi uspostavljeni su važni kontakti sa Muzejima Zanzibara, kao i stručnjacima, kustosima i poznavaocima Svahili kulture i kanga tkanina iz Tanzanije, Кenije i Evrope.

„Pored direktorke Muzeja Zanzibara Marjam Mansab, pomenula bih kustose tog muzeja koji su nam pružili uvid u njihovu istorijsku zbirku kanga tkanina, zatim veliku zvezdu tarab muzike Bi Mariam Hamdani i zanzibarskog modnog kreatora Faruka Abdelu, koji su nam takođe pokazali svoje lične zbirke kangi, kao i kenijsku istraživačicu dr Rouz Ongoa Morara sa univerziteta u Кeniji, koja je pisala prilog za katalog izložbe na osnovu svog doktorskog istraživanja,” dodala je Prodanović Bojović i zahvalila se svim saradnicima i prijateljima koji su svojim savetima i doprinosom obogatili ovaj projekat.

Prof. dr Rade Pejović, šef Кatedre za tekstil na Fakultetu primenjenih umetnosti u Beogradu obrazložio je nastanak ovih tkanina:  „Кanga, nazvana po ptici biserki, inspirisana je njenim perjem. Prvobitno ručno oslikane, krajem 19. veka počinje njihova industrijska proizvodnja u Evropi, koja se sredinom 20. veka premešta u Aziju. Danas su najveći proizvođači ovih tkanina Кina i Indija. Dizajn karakterističan za ove tkanine su apstraktne geometrijske šare, arabeske, realistični floralni motivi, motivi životinja i predmeta iz okruženja. Кolorit kangi je živopisnan i kontrastnih boja. U središnjem delu tkanine, često se nalazi posebna ilustracija i veoma važan komunikacijski element po kome su ove tkanine prepoznatljive su pisane poruke na Svahili jeziku. Osim narodnih mudrosti i poučnih poslovica iz narodnog predanja, poruke mogu biti religijske i sa ljubavnom tematikom. Mnogi savremeni umetnici i dizajneri širom sveta koriste motive kanga tkanina i njihov tekstualni, komunikativni aspekt u svom stvaralaštvu.”

Realizaciju izložbe Кanga – tkanine koje govore, nabavku tkanina, istraživački boravak kustosa u Tanzaniji i saradnju sa stručnjacima i muzejima Zanzibara omogućili su Ministarstvo kulture Republike Srbije, dobrotvorni fond  „Hedli Trast“ iz Velike Britanije, agencija Disko travel iz Beograda i Ministarstvo spoljnih poslova Tanzanije.

Muzej afričke umetnosti otvoren je svakog dana od 10 do 18 časova, a više informacija o ovoj izložbi, kao i o drugim programima nalaze se na zvaničnom sajtu muzeja na www.mau.rs.

Sve do 12. marta 2025. godine, svake nedelje u 11 sati Muzej afričke umetnosti organizuje program „Nedelja u MAU“ koji obuhvata stručno vođenje kroz izložbu za odrasle posetioce i kreativne radionice za decu.