Piše: Ljiljana Maletin Vojvodić //

U nekadašnjem prostoru Umetničke hale (Konsthallen) u Geteborgu otvorena je izložba „Bowie by Sukita“, posvećena jednoj od zanimljivijih umetničkih saradnji u istoriji popularne kulture. Više od 100 fotografija japanskog fotografa Masajošija Sukite (Masayoshi Sukita, 1938) prate Dejvida Bouvija (David Bowie, 1947–2016) kroz različite faze njegove karijere, ali istovremeno otvaraju i pitanje kako se jedan umetnički identitet menjao i iznova gradio.

Sukita je Bouvija prvi put fotografisao 1972. godine. Njihova saradnja trajala je više decenija, sve do Bouvijeve smrti 2016. godine. Za to vreme fotograf nije samo beležio promene jednog od najvažnijih muzičara 20. veka. On je postao deo njegovog vizuelnog sveta, posmatrač, ali i (sa)učesnik u stvaranju nekih od Bouvijevih persona.

Zato fotografije na ovoj izložbi ne funkcionišu samo kao dokumenti jedne muzičke karijere. One govore o transformaciji – o umetniku koji nije pristajao na jedan identitet, jedan žanr ili jedan narativ.

Bouvijeva fascinacija Japanom

Bouvijeva fascinacija Japanom počela je mnogo pre njegovog susreta sa Sukitom. Japanska kultura, estetika i tradicija pozorišta kabuki uticali su na njegov odnos prema kostimu, telu, pokretu i identitetu.

To je posebno vidljivo u liku Zigija Stardasta (Ziggy Stardust), ali i u saradnji sa japanskim modnim dizajnerom Kansaijem Jamamotom (Kansai Yamamoto), koji je kreirao neke od najpoznatijih Bouvijevih scenskih kostima.

U Bouvijevoj estetici mogu se prepoznati i različiti elementi kabuki teatra: kostim, šminka, to što su muškarci igrali i ženske uloge… Bouvi je te elemente prenosio u svet popularne kulture tako da je njegova scenska pojava bila spoj glamura, kabarea, naučne fantastike, rokenrola i teatralnosti. Zapravo, ono što je njegovu estetiku činilo posebnom jeste upravo spremnost da ukršta različite kulturne i žanrovske kodove.

Fotografija između maske i lica

Dejvid Bouvi je svoj identitet iznova gradio i dovodio u pitanje a Sukitine fotografije nisu samo beležile Bouvijeve scenske transformacije. Neke od važnih fotografija nastale su tokom Bouvijevih privatnih boravaka u Japanu. Bouvi se na njima pojavljuje u svakodnevnim situacijama: vozi se javnim prevozom, prolazi ulicama, sedi u zen-bašti…

Japan za Bouvija nije bio samo izvor vizuelnih motiva. Bio je prostor u kojem je mogao da doživi drugačiji odnos prema telu, prostoru i vremenu.

Heroes: geometrija tišine

Jedna od najpoznatijih Sukitinih fotografija Dejvida Bouvija nastala je 1977. godine, tokom Bouvijevog boravka u Tokiju, gde je bio zbog promocije albuma The Idiot Igija Popa. Fotografija koju je Sukita tada napravio završila je na omotu Bouvijevog albuma Heroes.

Gotovo četiri decenije kasnije ista fotografija biće iskorišćena za omot Bouvijevog albuma The Next Day iz 2013. godine, ali je njegovo lice prekriveno belim kvadratom.

Više od portreta rok zvezde

„Bowie by Sukita“ nije samo izložba fotografija Dejvida Bouvija, već i svedočanstvo o saradnji dvojice umetnika u kojoj se ukrštaju japanski minimalizam, kabuki, rokenrol, glam, avangarda i popularna kultura.

Sukitine fotografije ne prikazuju Bouvija samo kao rok zvezdu, već kao umetnika koji se neprestano kreće između različitih identiteta, kultura i žanrova. Njegove transformacije tako nisu ostale samo deo Bouvijevog umetničkog opusa, već su kroz Sukitov objektiv postale deo vizuelne memorije.

Izložba „Bowie by Sukita“ u Geteborgu može se pogledati do 30. avgusta 2026. godine.