Art Box portal //
Od 5. juna 2026. do 3. januara 2027. godine, u Muzeju arhitekture i dizajna (Museum of Architecture and Design) u Helsinkiju može se pogledati izložba Aalto Design – Shapes of Wellbeing, koja poziva posetioce da istraže arhitekturu i dizajn Alvara, Aino i Elise Alto iz perspektive blagostanja.
Ko je bio Alvar Henrik Aalto (1898–1976)?
Rad čuvenog finskog arhitekte, urbaniste i dizajnera, jednog od najvažnijih predstavnika modernizma 20. veka, obuhvata širok raspon disciplina – od dizajna zgrada i urbanističkog planiranja do nameštaja, rasvete, tekstila i staklenog posuđa.
Poznato je da je Alto u modernu arhitekturu uneo organske oblike i prirodne materijale poput drveta i opeke. Često je dizajnirao svaki aspekt zgrade, uključujući unutrašnje uređenje, kvake na vratima, rasvetna tela i nameštaj. Zanimljivo je da su njegova prva supruga Aino Alto, a kasnije i druga supruga Elisa Alto, obe inače arhitektkinje i dizajnerke, imale važnu ulogu u oblikovanju i realizaciji mnogih njegovih najpoznatijih projekata.
Alto je 1935. godine suosnovao kompaniju Artek, koja i danas proizvodi njegov nameštaj a jedan od njegovih najpoznatijih predmeta je svakako Stolica 60 (Stool 60), jednostavna drvena tronožna stolica s prepoznatljivim L-oblikom nogu.
U središtu Altove filozofije blagostanja nalazi se uverenje da arhitektura ima direktan uticaj na ljudsko zdravlje i emocije. Najuspešniji primer ove teorije u praksi jeste Sanatorijum u Pajmiju (1933), bolnici za tuberkulozu koju je Alto dizajnirao sa suprugom Aino gde je svaki detalj bio podređen pacijentu. Naime, prozori su pozicionirani tako da bolesnici u ležećem položaju imaju pogled na okolnu borovu šumu i maksimalan pristup prirodnom svetlu. Zidovi i plafoni bojeni su u umirujuće, tamnozelene i sive tonove kako bi se smanjio odsjaj. Slavine su oblikovane tako da voda klizi niz njih bez prskanja i buke, obezbeđujući pacijentima mir. Čuvena stolica Pajmio, napravljena od savijene šperploče, dizajnirana je pod specifičnim uglom koji je olakšavao disanje pacijentima sa plućnim bolestima.
Izložba Alto Design – Shapes of Wellbeing u Muzeju arhitekture i dizajna u Helsinkiju upravo propituje blagostanje kao jedan od najznačajnijih doprinosa porodice Alto zapadnom arhitektonskom modernizmu i istražuje na koji način njihova dela i filozofija uspostavljaju ravnotežu između čoveka, prirode, izgrađenog okruženja i materijala. Istovremeno, povezuje njihovo shvatanje celovitog blagostanja sa savremenim promišljanjima koja blagostanje ne posmatraju samo kao pitanje pojedinca, već i kao odgovornost prema čitavoj planeti.
Postavka objedinjuje različite medije i materijale – od crteža i maketa, preko nameštaja, staklenih predmeta i eksperimenata s materijalima, do umetničkih radova. Posebnu vrednost predstavljaju retko izlagani predmeti iz muzejskih zbirki. Koncept izložbe osmislila je Pilvi Kalhama, a kustosi su Petteri Kummala i Jutta Tynkkynen, uz kustoskog savetnika Carsona Chana.
Među istaknutim radovima nalazi se i višekanalna video-instalacija Other Actors (2025) londonske umetnice i istraživačice po imenu Ilona Sagar. Rad istražuje odnos između tela i arhitekture, kao i veze između zdravlja i prostora, polazeći od čuvenog sanatorijuma u Paimiju koji su projektovali Aaltovi.
Poseban deo izložbe čini Aalto Lounge, koji je osmislila arhitektkinja Linda Bergroth. Ovaj prostor namenjen je odmoru i refleksiji, a posetiocima pruža priliku da razmisle o tome kako boravak u prostoru utiče na telo i um, okruženi autentičnim Aalto predmetima.
Izložba je realizovana u saradnji sa Fondacijom Alvara Alta (Alvar Aalto Foundation), Paimio Sanatorium fondacijom i Artekom, dok je rad Ilone Sagar produciran u saradnji sa Fondacijom Saastamoinen.
Leave a Reply