Javni govor u Srbiji poslednjih godina obeležava učestalo problematizovanje pojma „roda“, koji se neretko predstavlja kao pretnja takozvanim tradicionalnim vrednostima. Tematski zbornik Svi se plaše roda: Aktuelna osporavanja i upotrebe pojma u Srbiji, koji su uredile Tijana Matijević i Milica Resanović, bavi se upravo tim fenomenom. Autori i autorke u zborniku analiziraju načine na koje se diskurs straha od roda instrumentalizuje u političkom i javnom prostoru, kao i kako kritička feministička teorija može doprineti razumevanju savremenih društvenih napetosti i otvoriti prostor za emancipatorske perspektive i nove oblike društvene slobode.

Za uređivanje tematskog zbornika Svi se plaše roda: Aktuelna osporavanja i upotrebe pojma u Srbiji (Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd, 2025), Tijani Matijević i Milici Resanović dodeljena je Nagrada „Anđelka Milić“ za 2026. godinu koja se dodeljuje za najbolji naučni rad domaće autorke ili autora u oblasti društvenih i humanističkih nauka, uključujući studije kulture i nauke o umetnosti, koji je objavljen u 2025. godini, a koji predstavlja značajan naučni doprinos rodnim studijama (teoriji i istraživanjima) u Srbiji, nagrađuju se ravnopravno

Nagrada ,,Anđelka Milić“ ustanovljena je sa ciljem osnaživanja feminističke proizvodnje kontekstualizovanog znanja, pre svega putem originalnih i relevantnih istraživanja, kao i njihove kreativne upotrebe i primene u svim oblastima društvenog života u Srbiji. Ova nagrada čuva uspomenu na naučni doprinos i feministički aktivizam Anđelke Milić (1942–2014), koja je 1992. godine pokrenula i osnovala rodne studije na Filozofskom fakultetu u Beogradu Polnost i društvo (sa Žaranom Papić i Marinom Blagojević), prvi univerzitetski kurs rodnih studija na Balkanu i u Istočnoj Evropi.

Ove godine su, pored Tijane Matijević i Milice Resanović, nagradu Nagradu „Anđelka Milić“ za 2026. godinu, dobile i Danijela Spasić, Zorana Simić, Jelena Ćeriman. Jelena Hrnjak, Andrijana Radoičić Nedeljković, Brankica Janković i Hristina Cvetinčanin Knežević.

Knjiga Svi se plaše roda: Aktuelna osporavanja i upotrebe pojma u Srbiji predstavlja akademsko pružanje otpora antirodnim tendencijama u Srbiji, analizu globalnih antirodnih mobilizacija od strane lokalne akademske zajednice, i prilog istraživanjima roda i antirodnih mobilizacija koje na paradigmatičan način tumači Džudit Batler u svojoj studiji Ko se plaši roda? (Judith Butler, Who’s Affraid of Gender?). U izvesnoj meri zbornik i jeste nastao kao odgovor istraživačica i istraživača Laboratorije za istraživanja roda (GenLab) Instituta za filozofiju i društvenu teoriju na studiju autorke čija je teorijska artikulacija roda s početka devedesetih uticala ne samo na feminističku teoriju, već i na diskurzivni i kulturni status ovog pojma. Trideset pet godina nakon ove epohalne konceptualizacije roda, i skoro isto toliko godina osporavanja iz konzervativnih krugova, danas je neophodno da se brani i iznova definiše koncept za koji se činilo da je zauzeo svoje relativno … (IFDT)

Tijana Matijević je nakon studija književnosti u Beogradu i istočnoevropskih studija u Bolonji doktorirala na Univerzitetu Martin Luter u Haleu tezom „From Post-Yugoslavia to the Female Continent: A Feminist Reading of Post-Yugoslav Literature” (transcript 2020.). Matijević je do 2023. bila spoljna saradnica i predavačica na odsecima slavistike univerziteta Fridrih Šiler u Jeni i Martin Luter u Haleu. Istražuje kontinuitete između jugoslovenske i postjugoslovenske književnosti i kulture, pitanja estetike i ideologije, alternativnu (avangardnu, feminističku, levu) istoriju. Bavi se prevođenjem (nemački prevod romana Psi i ostali sa Marie Alpremann, eta 2023), povremeno književnom kritikom, a od 2022. godine je članica žirija nagrade Biljana Jovanović.

Milica Resanović (1992) naučna je saradnica Instituta za filozofiju i društvenu teoriju Univerziteta u Beogradu. Doktorirala je na Odeljenju za sociologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu 2023. godine sa temom „Simboličke granice i borbe u polju književne proizvodnje u Srbiji danas”. Na istom fakultetu je završila diplomske i master studije baveći se temama kulturne potrošnje, ukusa i refleksivnosti. Karijeru je započela kao istraživačica na Institutu za sociološka istraživanja Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, u okviru kojeg je bila angažovana i na nacionalnim i na međunarodnim projektima. Institutu za filozofiju i društvenu teoriju se priključuje 2022. godine, u okviru kojeg je angažovana u Laboratoriji za istraživanja roda i Laboratoriji za društvenu kritiku. Njena interesovanja uključuju kulturnu sociologiju, sociologiju književnosti i sociologiju roda.

Zbornik Svi se plaše roda: Aktuelna osporavanja i upotrebe pojma u Srbiji može se skinuti potpuno besplatno OVDE.