Art Box portal //

Izložba  „Dualnost Milene Pavlović Barili” biće otvorena u Muzeju savremene umetnosti 7. novembra 2024. i trajaće do 17. marta 2025. godine. Na izložbi će biti predstavljeno oko 150 dela: slika, crteža, poezije, modnih ilustracija i dokumentarnog materijala iz kolekcija Muzeja savremene umetnosti, Fondacije Milenin dom – Galerije Milene Pavlović Barilli iz Požarevca, Narodnog muzeja Srbije, Avala film way, Arhiva Jugoslovenske kinoteke i Filmskog centra Srbije. Autorka izložbe je mr Mišela Blanuša, a asistentkinje autorke izložbe su: Kristina Armuš i Zlata Vučetić.

Izložbom „Dualnost Milene Pavlović Barili” predstavlja se stvaralaštvo umetnice i ističe njen doprinos u umetnosti u međuratnom periodu. Postavka otkriva jedinstvo ličnosti Milene Barili koje objedinjuje racionalno i emocionalno, kao i elemente inovativnog i tradicionalnog. Njena umetnička i životna ekspresija stvorila je opus koji se sagledava kao deo složenog semiotičkog sistema koji povezuje naizgled disonantne ali u suštini harmonično usklađene stvaralačke forme u oblastima slikarstva, poezije, modnog i grafičkog dizajna.

Milena Pavlović Barili (Požarevac, 1909 – Njujork, 1945) pripadala je generaciji umetnika/ca iz našeg regiona koji su inspiraciju i obrazovanje tražili u evropskim kulturnim centrima. Milenin životni put ostao je integrisan u evropske umetničke tokove, čime se izdvojila kao umetnica koja je „delovala unutar tih okvira bez prilagođavanja lokalnim kontekstima“.

„Njena dela su prožeta simbolima, metaforama, poezijom, naracijom i reminiscencijama na antičku i renesansnu estetiku, što njenu umetnost čini autorefleksivnom, duboko ispovednom i melanholičnom, sa narativnim slojevima koji odražavaju lični svet i evropsku umetničku tradiciju. Upravo zbog ovog specifičnog pristupa slikarstvo Milene Pavlović Barili je tek kasnije dobilo zasluženu pažnju i bilo prepoznato kao preteča postmodernizma, s naglaskom na postmetafizičkim karakteristikama i promišljanju nadrealnih svetova, simbolike, dualnosti i subjektivnih vizija stvarnosti. Njena umetnost, percipirana u vreme svog nastanka kao preuranjena za širu publiku na domaćoj sceni, s vremenom je postala priznata kao inovativna i vizionarska“, navodi se u obrazloženju koncepta izložbe.

„Fenomen dualnosti u umetnosti Milene Pavlović Barili, kao jedna od osobenosti koje markiraju njen opus u istoriji umetnosti 20. veka u Srbiji i Jugoslaviji, prožima sve aspekte njenog stvaralaštva, od tema koje obrađuje do formalnih i estetskih rešenja. Na jednoj strani, njen rad se oslanja na klasičnu estetiku inspirisanu renesansnom umetnošću, antičkom mitologijom i simbolima, dok s druge otkriva tada savremene nadrealističke i metafizičke elemente koji naglašavaju unutrašnja stanja, snove i emocionalnu varijabilnost. Pojam dualnosti učitavamo i u specifičnoj ikonografiji i emocionalnom prosedeu njenih dela – svetle, lepršave forme i fantazmagorične scene često su u kontrastu sa melanholičnim, introspektivnim figurama i tonovima, posebno u portretima i autoportretima. Ove figure, najčešće žena, mogu se prepoznati kao umetnički prikaz njenog unutrašnjeg sveta refleksije sopstvenih emocija i životnih iskustava. Scene koje slika obavijene su velovima snova i fantazije, u atmosferi između stvarnosti i iluzije.

Drugi aspekt fenomena dualnosti odnosi se na karijeru Milene Barili podeljenu između visoke umetnosti i primenjene umetnosti – mode i komercijalnog dizajna. Iako su koreni njenog stvaralaštva bili duboko u evropskoj tradiciji, uspela je da se prilagodi savremenim trendovima u Njujorku, gde se preselila iz Evrope. Radeći kao modna ilustratorka i dizajnerka kako bi sebi obezbedila egzistenciju i stekla mogućnosti da slika i izlaže, pronalazila je načine da unese umetničku rafiniranost u komercijalne radove, čuvajući integritet svog izraza. Naposletku, njen rad odražava i dualnost između realnih životnih okolnosti i umetničkih vizija. Dok je živela u surovim vremenima između dva svetska rata, suočavajući se sa izazovima izgnanstva, bolesti i ličnih gubitaka, stvarala je slikarstvo i poeziju sveta snova, melanholije i idealizovane prošlosti, gde mitovi i legende dobijaju nove, lične interpretacije“, dalje se navodi uz isticanje da se fenomen dualnosti u umetnosti Milene Barili ogleda „na liniji između introspektivnog i univerzalnog, klasičnog i modernog, komercijalnog i umetničkog, stvarnog i imaginarnog“.