Piše: Dragan Vojvodić //

Fenomen bai lan (pasivnost), o kojem je Gardijan pisao još 2022. godine, objašnjava frustraciju kineske omladine i njihovu spremnost da sve puste da trune. Ovaj fenomen razotkriva razočaranje mladih izazvano oštrom konkurencijom i društvenim pritiscima i ukazuje na složenu dinamiku strahova, ciljeva i društvenog narativa. U domaćim medijima se poslednjih dana, u kontekstu analize studentskih protesta od strane slovenačkog filozofa i teoretičara kulture Slavoja Žižeka, pominje ovaj fenomen kao i da je, čemu smo svi svedoci, odnos prema društvenoj stvarnosti među mladima u Srbiji sada potpuno drugačiji.

Bai lan

Fenomen bai lan naglašava pasivnost i strah od visokih ciljeva te da se mladi ljudi, pod pritiskom visokih očekivanja, ekonomskih pritisaka i nesigurnosti često povlače u pasivnost, apolitičnost i apatiju, što je njihova reakcija na frustracije i nesigurnost. Reč je o globalnom fenomenu. Recimo, sličan sindrom dijagnostifikovan je i u Japanu pod imenom hikikomori.

Hikikimori

Hikikimori je japanski izraz koji opisuje fenomen da se mladi ljudi povlače iz društva i žive samo u svom domu bez izlaska napolje, tokom dužeg perioda, najmanje šest meseci. Neki istraživači smatraju da je ova pasivnost i povlačenja nije uslovljeno samo društvenim kontekstom već i zbog kompleksne interakcije između bioloških, psiholoških i socijalnih faktora.

Najveći studentski protesti u Evropi od 1968. godine

Potpuno suprotno u odnosu na fenomen zabeležen među mladima u Kini, studenti u Srbiji usvajaju aktivan pristup prema problemima koji ih okružuju, svesni stanja u svojoj državi. Njihova mobilizacija predstavlja jedinstven fenomen u Evropi, pokrećući najveći studentski pokret još od studentskih demonstracija iz 1968. godine.

Urušavanje nadstrešnice na Železničkoj stanici u Novom Sadu i pogibija 15 nedužnih ljudi predstavljao je trenutak preokreta, nakon kojeg je nezadovoljstvo građana eksplodiralo. Studentima je uspelo da kanališu ovo nezadovoljstvo u dugotrajne blokade i nenasilne proteste. Oni su predstavili četiri ključna zahteva, uporno insistirajući na njihovom ostvarenju, istovremeno odbacujući pozive na razgovor od strane institucija koje nisu nadležne za realizaciju njihovih zahteva.

Studentski pokret teži da izbavi državu iz pozicije taoca vladajuće strukture koja kontroliše institucije, negirajući principe podele vlasti na sudsku, zakonodavnu i izvršnu.

Ono što čini srpske studente posebnim je njihovo apolitično delovanje; oni se ne oslanjaju na političke grupacije i ne neguju klasično disidentstvo, a nemaju ni istaknutog vođu. Njihova organizacija unutar plenuma predstavlja najviši oblik odlučivanja i direktne demokratije. Bez obzira na njihov deklarativan poziv na apolitično delovanje, njihovi zahtevi su par ekselans politički. Njihov poziv na zakon i red doživljava se kao oblik subverzije, koji se razlikuje od anarhičnog aktivizma, a koji je ranije inspirisao studentske proteste 1968. godine.

Empatija, razumevanje i zajednički cilj

Studentske blokade donele su empatiju, pomirenje, napuštanje podela, čvršću vezu među generacijama kao i unutar iste. Ujedinile su pripadnike različitih društvenih grupa. Zajednički ciljevi su stvorili prostor za empatiju i razumevanje među onima koji se često nisu dovoljno razumeli. Stereotipne podele na urbano i ruralno, na stare i mlade, na manje ili više obrazovane, na glavni grad i periferiju, na one koji žive u manjim ili većim mestima, na jedne ili druge škole i fakultete…, prevazile se zbog zajedničkog cilja.

Godinama se i o srpskim studentima govorilo da nisu zainteresovani za svet oko sebe ali danas nam studentske blokade i protesti u Srbiji pokazuju da se mladi mogu odupreti pasivnosti i defetizmu kada pronađu snagu u zajedničkom cilju i kolektivnom delovanju za opšte dobro.