Piše: Ljiljana Maletin Vojvodić //

Povodom 250 godina od osnivanja kolekcije 1776. godine, izložba Collecting for the Future / 250 Years of the ALBERTINA Museum, koja će od 19. juna 2026. biti predstavljena u Albertina muzeju (Albertina Museum) u Beču, preispituje kolekciju ne kao o zaokružen istorijski narativu, već kao o živi arhiv čije se značenje razvija i menja.

Kolekcija započeta kao privatna aristokratska zbirka danas obuhvata više od 1,2 miliona dela i ubraja se među najznačajnije svetske kolekcije grafike, crteža, štampe i fotografije. Međutim, umesto da se fokusira isključivo na monumentalnost kolekcije, ova izložba pažnju usmerava na mehanizme, odluke i odnose koji stoje iza samog procesa kolekcionarstva.

Iako je uloga vojvode Alberta od Saksen-Tešena u osnivanju kolekcije odavno poznata, najznačajniji kustoski gest izložbe nalazi se u osvetljavanju doprinosa nadvojvotkinje Marije Kristine, omiljene ćerke carice Marije Terezije, koja je zajedno sa Albertom sistematski oblikovala zbirku. Time izložba suptilno, ali odlučno preispituje rodne obrasce kroz koje se muzejske istorije najčešće ispisuju.

Umesto da kolekcionarstvo predstavi kao neutralan čin akumulacije, Collecting for the Future ga posmatra kao oblik kulturne moći — proces oblikovan ukusom, politikom, dostupnošću i istorijskim okolnostima. Koji su umetnici prvi ulazili u kolekciju; zašto su neka imena dobijala privilegovano mesto u odnosu na druga; u kojim trenucima su ključne akvizicije menjale identitet same institucije?, pitanja su u fokusu izložbe.

Među najpoznatijim radovima nalazi se kultni Mladi zec (1502) A. Direra (Albrecht Dürer), delo koje se zbog strogih konzervatorskih uslova retko izlaže pred publikom. Njegovo prisustvo neminovno privlači veliku pažnju, ali izložba ne želi da bude svedena na spektakl remek-dela. Zbog toga su radovi umetnika poput Direra i Šilea (Egon Schiele) smešteni su u širi narativ o tome kako se kolekcije grade, legitimišu, čuvaju i iznova tumače.

Izložba Collecting for the Future zapravo je mnogo više od prigodnog slogana za jubilej, kako se to iz naziva na prvi pogled čita. Ona sugeriše institucionalni pokušaj da se muzej promisli ne samo kao čuvar prošlosti, već i kao prostor sposoban da prepozna sopstvene slabosti.

U trenutku kada veliki evropski muzeji sve intenzivnije preispituju nasleđene istorijske narative, izložba koja markira značajan jubilej ALBERTINE postaje deo šireg razgovora o vidljivosti, autorstvu i politici kulturnog pamćenja.

Izložba, koja će za javnost biti otvorena do 11. oktobra 2026. godine, ne nudi samo susret sa poznatim umetničkim delima, već i retku priliku da se vidi na koji način jedan muzej bira da ispriča — i ponovo pregovara — sopstveno nasleđe.