Art Box portal //

Ko je Mala Hikanen i šta je to filmska fotografija?

Marja-Leena „Malla“ Hukkanen (1959) više od četiri decenije posvećena je filmskoj fotografiji. Jedna je od retkih finskih fotografkinja koja je čitavu profesionalnu karijeru izgradila upravo u ovoj oblasti. Posebno je poznata po dugogodišnjoj saradnji sa rediteljem Akijem Kaurismakijem (Aki Kaurismäki), a tokom karijere snimila je fotografije za više od stotinu finskih filmova.

Filmske fotografije (poznate i kao film stills) nisu zamrznuti kadrovi preuzeti direktno iz filma, već fotografske interpretacije pojedinih filmskih scena. Fotograf ulazi na set tek nakon što je scena snimljena, zatim usmerava glumce i rekonstruiše prizor. Njegov cilj je da u jednoj fotografiji sažme atmosferu određene scene, a ponekad i čitavog filma. Za to ima svega nekoliko minuta, što zahteva preciznost, brzinu i rad pod pritiskom.

Radovi ove finske fotografkinje pokazuju da filmska fotografija nije tek prateći materijal nastao uz film već samostalna umetnička forma koja ima specifičan vizuelni jezik nastao u okruženju u kojem je, kako Hukanen primećuje, „sve već postavljeno“ za fotografa. Zato ističe da su njene fotografije rezultat zajedničkog rada čitave filmske ekipe – scenografa, kostimografa, šminkera, glumaca, reditelja, direktora fotografije.

Pored zvaničnih filmskih fotografija, Hukanen je beležila i trenutke iza kulisa snimanja, kao i fotografije koje su se koristile kao rekviziti unutar samih filmova. Radila je i kao skript supervizorka, zadužena za vizuelni kontinuitet i doslednost između scena.

Iako se filmske fotografije prvenstveno koriste u promotivne svrhe, njihov značaj daleko prevazilazi marketing i ostavile su trag u savremenoj umetničkoj fotografiji. Kako se to podseća i u objašnjenju ove izložbe, i američka umetnica Sindi Šerman, jedna od pionirki inscenirane fotografije, međunarodnu afirmaciju stekla je upravo serijom Untitled Film Stills, koja se oslanja na estetiku filmskih fotografija. Iako njeni radovi nisu prikazivali stvarne filmove, publika ih je odmah prepoznavala, što potvrđuje da su film stills postali sastavni deo vizuelnog jezika savremene fotografije.