„ZAMISLI MIR“ JOKO ONO

Autorka: Ljiljana Maletin Vojvodić //

Mada je jedna je od malobrojnih žena koja se šezdesetih godina prošlog veka bavila performansom i konceptualnom umetnoću, njujorška multimedijalna umetnica japanskog porekla, Joko Ono (Yoko Ono, 1933), široj javnosti nije poznata zbog doprinosa savremenoj umetnosti, svojih aktivnosti u feminističkom pokretu ili pokretu za mir već kao udovica Džona Lenona − „krivac za raspad Bitlsa.

Joko Ono
Foto: LjMV; 12 Tonar, Rejkavik

Uostalom, i sam ju je Lenon, nazvao „najpoznatijom nepoznatom umetnicom na svetu” budući da je, zbog popularnosti verovatno najslavnijeg benda na svetu, bila u njegovoj senci. Džon Kejdž je svedočio o harizmi Joko Ono u umetničkim avangardnim krugovima Njujorka pre no što je srela Lenona. Verovatno je zato Robert Palmer napisao: „Najlošija stvar koja se mogla desiti umetnici Joko Ono je da se Džon Lenon zaljubi u nju.”

Kao jedna od umetnika fluskusa, koji su u oblasti muzike, vizuelne umetnosti, performansa i poezije polazili od iskustva Marsela Dišana i dadaizma, Joko Ono je učestvovala na različitim umetničkim događanjima, hepeninzima i performansima.

Njeni najpoznatiji radovi su Komad sa sečenjem (Cut Piece), izveden u Kjotu 1964. godine, kasnije u Tokiju i Njujorku, tokom kojeg je publiku pozvala da joj makazama iseče garderobu, kao i Glasovni komad za sopran (Voice Piece For Soprano), realizovan u njujorškom Muzeju moderne umjetnosti (MoMA). U skladu sa umetničkom strategijom fluksusa, ovaj interaktivni rad iz 1961, sadrži instrukcije kojima su posetioci pozvani da „uzmu mikrofon” i „puste glas − protiv vetra, na zid, u nebo”.

Joko Ono
Foto: LjMV; Joko Ono, Glasovni komad za sopran, mumok, Beč

Instalacija „Šah sa belim figurama“ (1966) − šahovski set sa figurama u isključivo beloj boji, čime se poništavaju kategorije pobednika i gubitnika, takođe je jedan od značajnih radova Joko Ono. Prvi put je izložen 1966. godine, u londonskoj Galeriji Indika.

Foto: LJMV, Šah sa belim figurama, izložen 2018. u mumok-u Beču

Upravo je dan pred zvanično otvaranje, te prve evropske samostalne izložbe, kako je se kasnije sećao, „japanske avangardne umetnice u galeriji punoj jabuka i eksera”, Lenon i upoznao ženu kojom će se oženiti tri godine kasnije.

Džon Lenon je 8. decembra 1980. ubijen u blizini Central parka ispred Dakota zgrade u kojoj je živeo sa Joko Ono. U čast preminulog supruga i pesme Imagine, Joko Ono je, na njegov 67. rođendan, 9. oktobra 2007. godine, na vulkanskom ostrvu Videj, u blizini Rejkjavika, postavila svetlosnu instalaciju koja simbolizuje borbu za mir u svetu koju su ona i Lenon započeli 60-ih još godina XX veka.

Foto: LjMV; Zamisli Toranj mira. Rejkjavik

Zamisli toranj mira (Imagine Tower Piece) je realizovan zahvaljujući energiji iz geotermalnih izvora i kooperativnosti islandske države, jedne od najmiroljubivijih zemalja na svetu. Koncept je Joko Ono zamislila još 1964. u svojoj knjizi Grejpfrut. Nedugo nakon što su se upoznali, Lenon ju je pozvao da je poseti. Zaželeo je Light House u svojoj bašti. Ali, njegova želja će se realizovati posthumno, tek nakon 40 godina, u gradu čiji će duge zimske mračne dane razbijati snopovi svetlosti Tornja mira.

Foto: LjMV; Art Museum Reykjavik. Joko Ono, Drvo želja.

Od 2007. godine ti  se snopovi svetlosti svake godine penju iz fontane želja (na kojoj su na 24 jezika napisane reči zamisli mir) počev od svečane ceremonije na dan Lenonovog rođendana, 9. oktobra, pa sve do datuma njegove smrti, 8. decembra, kao i za Novu godinu i prvog dana proleća.

U fontani je „zakopano” više od milion „želja” koje je Joko Ono prikupljala tokom višegodišnjeg kolaborativnog, interaktivnog projekta Drvo želja.

Joko Ono
Foto: LJMV

 Joko Ono je na 53. Bijenalu umetnosti u Veneciji nagrađena Zlatnim lavom za životno delo.

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

error: Content is protected !!